Akhenaten en monotheïsme (1).

Het was Akhenaten (de ketterkoning) die het monotheïsme, het geloof in één enkele god, tijdens de 18e Dynastie aanhing en dit de Egyptische bevolking wilde opleggen. Velen zien Akhenaten hierom als pionier van de monotheïstische religie welke later zou zijn geëvolueerd in het jodendom. Eén van hen is Sigmund Freud.
In zijn boek “Der Mann Moses und die monotheistische Religion”  beargumenteerd hij dat Mozes feitelijk een Aten-priester was welke na de dood van Akhenaten gedwongen werd Egypte te verlaten. In dit boek meent Freud dat wat Akhenaten probeerde te bereiken in Egypte, de overgang van polytheïsme naar monotheïsme, een meer succesvol vervolg heeft gekregen door toedoen van de bijbelse Mozes. Tevens zegt Freud dat hiermee het monotheisme geen Joodse maar Egyptische oorsprong heeft, waar de cultus van de Egyptische god Aten (de zonneschijf)  aan ten grondslag ligt.

Maar terug naar Akhenaten. Akhenaten, toen nog Amenhotep IV, kon koning van het oude Egypte worden doordat zijn oudere broer kroonprins Thoetmosis op jonge leeftijd overleed en Akhenaten de volgende in de lijn voor troonopvolging was. Voordat zijn broer overleed studeerde Akhenaten religie en werd hij voorbereid op een leven als priester. Deze vroege opleiding wordt vaak gezien als mogelijke reden voor de sterke affiniteit welke Akhenaten had met religie.
Maar kon Akhenaten in het beperkte tijdsbestek van zijn 17 jaar durende heerschappij de complete overgang van het toen gangbare polytheïsme naar het monotheïsme bewerkstelligen?  Aan één kant had hij de tijd mee. Amenhotep III liet na zijn dood een welvarend en vreedzaam Egypte achter. Buitenlandse culturen introduceerden hun eigen goden in de Egyptische religie, sommigen daarvan werden geassocieerd met de Egyptische Koning. Van oorsprong keken Egyptenaren neer op alle buitenlandse culturen maar steeds meer werden deze culturen gezien als onderdeel van God’s creatie en onder bescherming gesteld van de eerste representant van de zonne-god Ra, de Koning.
De zonsopkomst werd gezien als een eeuwige herhaling van “de eerste gebeurtenis, de schepping van de wereld. Ra was onderhevig aan dezelfde cycli als de zon, de steeds herhaalde cyclus van dood en wedergeboorte.
Bij zonsondergang betrad Ra de onderwereld om vervolgens weer herboren te worden als Ra-Horakhty (Horakhty = “Horus van de twee horizons”). Samen met de zonnegod werden ook de doden herboren en zij vergezelden Ra op zijn dagelijkse reis langs het hemelgewelf. Osiris, de god van de doden en de onderwereld, ging steeds meer gezien worden als een aspect van Ra, zijnde de oerschepper van alles. Alle ander goden kwamen vanuit hem, waarmee deze allemaal als aspect van Ra gezien konden worden. Dit kan worden gezien als een vroege neiging naar een vorm van monotheïsme welke  Akhenatens geloof in Aten, de enige ware god, ruimte gaf en misschien wel een logisch gevolg was van de heersende religieuze atmosfeer in die dagen.

Advertenties

2 Reacties op “Akhenaten en monotheïsme (1).

  1. filosofischelevenskunst

    Ik vind het een hele mooie vorm van beginnend monotheïsme. Er is geen sprake van overheersing door een oppergod, maar van een zonne-god met geïntegreerde aspecten. Heel interessant!

  2. Pingback: Mozes een Egyptenaar? | Akhetaten's Blog

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s